Δευτέρα, 20 Οκτωβρίου 2008

Το σύμφωνο συμβίωσης και η Εκκλησία - Αναδημοσίευση

Του ΚΩΣΤΑ Ε. ΜΠΕΗ

Στην ιουδαϊκή παράδοση, η μητέρα του γαμπρού τον στεφάνωνε εν μέσω συγγενών και φίλων, δίχως ιεροτελεστία, επακολουθούσε δε ευωχία οίνου. Οι πλούσιοι είχαν πλήθος συζύγων και παλλακίδων. Η πορνεία απαγορευόταν μόνο για τις Ισραηλίτισσες. Οπωσδήποτε οι προφήτες κατέκριναν κάθε ερωτική απόλαυση, συρρικνώνοντας την αποστολή του γάμου στην παιδοποιία -κατά την εντολή του Γιαχβέ, «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε». Μάλλον μ' αυτή την έννοια ο Παύλος χαρακτήριζε τον γάμο ως «μυστήριον μέγα... εις Χριστόν και εις την Εκκλησίαν». Απο τους πατέρες, μόνον ο Ιγνάτιος Αντιοχείας είχε αξιώσει τη συγκατάθεση επισκόπου. Ο Αλεξανδρινός Κλήμης τόνιζε ότι ακόμη κι αν η συνεύρεση προς απόλαυση των συζύγων συντελείται στο σκοτάδι, με κλειστά παράθυρα, γίνεται αντιληπτή από τον πανεπόπτη Θεό, που καταγράφει και τιμωρεί. Οξύτερος ο Μ. Αθανάσιος, διακήρυσσε ότι η αρχική εντολή του Θεού προς τους πρωτόπλαστους ήταν να τεκνοποιούν δίχως συνεύρεση και την εξ αυτής φθορά, έτσι που ο γάμος να μην είναι τίποτε άλλο παρά ένα αναπότρεπτο επακόλουθο της παρανομίας του Αδάμ. Ομοια ήταν η θέση και των δύο Γρηγορίων, καθώς και του Μ. Βασιλείου. Μοναδική εξαίρεση ο Χρυσόστομος Ιωάννης, ο οποίος, με επίγνωση των απαιτήσεων της φύσης, συνιστούσε ν' αποφεύγουν οι άνθρωποι να την εξαγριώνουν. Και αντιδιέστελλε μεν τον γάμο από την πορνεία, όμως τόνιζε πως αυτός ο όρος δεν ταιριάζει στη γυναίκα που τολμά ν' αγαπήσει αλληλοδιαδόχως περισσότερους άντρες. Οπωσδήποτε, κατά τους πρώτους πέντε μεταχριστιανικούς αιώνες, δεν υπήρχε στο Βυζάντιο ούτε θρησκευτική ούτε άλλη κρατική τελετή γάμου.

Για πρώτη φορά ο Ιουστινιανός αξίωσε, προς απόδειξη του γάμου, την υπογραφή προικοσυμβολαίου, κάτι που αργότερα οι Ισαυροι καθιέρωσαν ως συστατικό τύπο, με εξαίρεση τους απόρους, των οποίων ο γάμος ήταν έγκυρος, αν γινόταν ενώπιον φίλων ή με την απλή ευλογία ιερέα, δίχως ιεροτελεστία, κάτι που καθιερώθηκε από τον Λέοντα ς', το 895, μόνο για τους ελεύθερους πολίτες, ενώ στους δούλους επεκτάθηκε από τον Αλέξιο Κομνηνό (μεταξύ 1085 και 1095). Τέλος, κατά την πατριαρχία του Λουκά Χρυσοβέργη (1156-1169) διακηρύχτηκε ότι ο μη ιερολογημένος γάμος συνιστά πορνεία. Οπωσδήποτε, η έως το 1983 αποκλειστικότητα του θρησκευτικού γάμου δημιουργούσε αδιέξοδα για τον Ελληνα ορθόδοξο που ήθελε να έλθει σε κοινωνία γάμου με ετερόθρησκο ή άθεο, ακόμη και με ετερόδοξο, ο οποίος δεσμευόταν συμβολαιογραφικώς ν' ανατραφούν τα παιδιά στην Ορθοδοξία. Υπό το βάρος των διεθνών δεσμεύσεων της χώρας, αυτή η κατάσταση έληξε το 1983 με τη νομοθετική καθιέρωση του πολιτικού γάμου, στον οποίο η Εκκλησία αντέδρασε, όπως και τώρα, που εξαγγέλθηκε η επικείμενη νομοθετική εισαγωγή του συμφώνου ελεύθερης συμβίωσης, χαρακτηρίζοντας ως πορνεία κάθε γάμο ή ένωση που δεν στηρίζεται στη δική της ιεροτελεστία.

Δεν γνωρίζω ποια σκέψη παρακίνησε το υπουργείο Δικαιοσύνης να εισηγηθεί τον θεσμό του «συμφώνου ελεύθερης συμβίωσης», το οποίο πάντως δεν θα επιτρέπεται ενόσω εξακολουθεί να ισχύει προγενέστερος γάμος ή άλλο σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης. Συνακόλουθα, δεν θα ισχύει προτού να λυθεί αμετακλήτως η προϋπάρχουσα σχέση ενός από εκείνους που θα ήθελαν να νομιμοποιήσουν τον ερωτικό δεσμό τους. Υποθέτω ότι το σχέδιο νόμου επιδιώκει να δώσει λύση στις ακόλουθες δύο περιπτώσεις:

- Πρώτον, ενόψει των πολλών αποτυχημένων γάμων, ήδη από τον πρώτο χρόνο της σύναψής τους, να υπάρχει μια δοκιμαστική συμβίωση, για το διάστημα και υπό τους όρους που θα συμφωνεί το νέο ζευγάρι, ώστε να μην εμπλέκονται στην ψυχοφθόρο και μακρόχρονη διαδικασία του διαζυγίου. Και,

- Δεύτερον, να διασφαλιστούν τα κληρονομικά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα του συντρόφου, μέσα στους κόλπους μιας τέτοιας ελεύθερης συμβίωσης, κάτι που, υπό τους ισχύοντες κανόνες δικαίου, είναι απαγορευτικό ή εξοντωτικό, τόσο για τον επιζώντα σύντροφο όσο και για το παιδί που γεννήθηκε μέσα στους κόλπους της ελεύθερης συμβίωσης. Αυτές, και άλλες κατάφωρες αδικίες αίρει το σχέδιο νόμου που θ' αναγνωρίζει ορισμένες έννομες συνέπειες της συντροφικής συμβίωσης, κατά τους όρους που θα προβλέπει η σχετική συμβολαιογραφική πράξη των εκάστοτε συμβαλλομένων. Ρητώς το σχέδιο νόμου δεν επιτρέπει τη σύναψη αυτού του συμφώνου, ενόσω δεν έχει λυθεί αμετακλήτως ο υφιστάμενος αποτυχημένος γάμος, όπως εκτός ρύθμισης μένουν και οι περιπτώσεις της ομοφυλόφιλης συντροφικότητας. Βεβαίως, πολλοί δυσφορούμε ενώπιον της ομοφυλοφιλίας, ακόμη και με επίγνωσή μας του ότι αυτή ενδέχεται να οφείλεται σε ανυπαίτια ορμονική διαταραχή. Αλλά οι δικές μας ευαισθησίες δεν επιτρέπεται να είναι εξοντωτικές για τους ομοφυλόφιλους, καθώς και εκείνοι έχουν δικαίωμα στην αναζήτηση του δικού τους δρόμου λύτρωσης μέσα στη μοναξιά. Οπωσδήποτε, μια ευνομούμενη πολιτεία δεν έχει περιθώρια να τους περιθωριοποιεί, καθώς ο θάνατος του συντρόφου, μέσα στους κόλπους της, ενδέχεται να είναι πολύ πιο δυσβάσταχτος απ' όσο στους κόλπους της μη νομιμοποιημένης ετερόφυλης συντροφικής συμβίωσης.

Ξεπερνά τα περιθώρια της στήλης το γενικότερο ερώτημα αν ο Ιησούς συμμεριζόταν την ιουδαιοφαρισαϊκή παράδοση, όπως αυτή επιβίωσε και μπόλιασε τη μεταπασχαλινή χριστιανική κοινότητα της Ιερουσαλήμ. Οπωσδήποτε όμως τα Ευαγγέλια περιέχουν πολλές περικοπές απροκάλυπτης εκ μέρους του Ιησού καταγγελίας αυτής της παράδοσης, με κορυφαίο το χωρίο Ματθαίου, ια' 19 (πρβλ. και Λουκά, ζ' 34): «ήλθεν ο υιός του ανθρώπου εσθίων και πίνων, και λέγουσιν, ιδού άνθρωπος φάγος και οινοπότης, τελωνών φίλος και αμαρτωλών. Και εδικαιώθη η σοφία από των έργων αυτής». Μια σοφία, που κάποιοι δεν δείχνουν πρόθυμοι να συνεκτιμήσουν στις περιπτώσεις που, δυστυχώς, οι συνθήκες και οι αντιλήψεις της εποχής μας δεν μπορούν να οικειωθούν την ιερότητα του γάμου ως «συγκλήρωσης του βίου παντός».


www.kostasbeys.gr
Πηγή

Σχόλιο: Παρ' όλ' αυτά η ελληνική βουλή ψήφισε ένα νόμο-παγκόσμια πρωτοτυπία που δίνει στα ετερόφυλα ζευγάρια ακόμα μία δυνατότητα επισημοποίησης των σχέσεων τους, ενώ στους ομοφυλόφιλους δίνει... άντε να μην πω τι. Σας προτείνω να διαβάσετε τα λινκ εδώ:
1 2 3 4 5
(tip: read the red lines)

6 σχόλια:

g for george είπε...

Προσπαθώ να είμαι ήρεμος, Κώστα, αλλά δεν μπορώ. Είναι απίστευτα υποκριτές και μεγαλύτεροι ηλίθιοι εμείς που τους ψηφίζουμε. Ελπίζω σε αυτές τις εκλογές να βάλουμε λίγο τον -καλώς εννοούμενο- εγωϊσμό μας, πάνω από αυτούς.


(προσπαθώ να καταλάβω το σχόλιό σου αλλά δεν. Υποθέτω θα δούμε)

suncitizen είπε...

Εγω, πάλι, αδυνατώ να καταλάβω τη χρησιμότητα του συμφώνου ελεύθερης συμβίωσης στους str8!
Αν κάποιος πάει να κάνει γάμο, πρέπει να έχει πάρει την απόφαση ότι κάνει μία σχέση ζωής. Διαφορετικά, είναι καταστροφή.
Αν είναι να δεσμευόμαστε για 5-7 χρόνια, να αγοράζουμε σπίτια έπιπλα κλπ, να κάνουμε παιδιά και μόλις βαρεθούμε να χωρίζουμε, τότε είναί χασούρα. Αν με το που ξεκινάς μια τέτοια σχέση, στο μυαλό σου έχεις ότι μπορεί και να χωρίσεις και θες να μπορείς να την κάνεις διακριτικα, τότε καλύτερα κάτσε ελεύθερος και ανεξάρτητος!
Πρέπει να το πάρουν απόφαση! Ο γάμος είναι ζόρι! Θέλει κόπους και θυσίες, έξοδα και περιπέτειες. Δεν είναι βόλτα στο δάσος! Αν το θέλουν, ας αναλάβουν την ευθύνη του, αν δεν το αντέχουν, ας μην κοροϊδεύουν τον εαυτό τους παίζοντας με το όνομα του γάμου...

Ανώνυμος είπε...

Χαίρεται!
Βρήκα τυχαία τη συζήτησή σας ψάχνοντας στο net για το σύμφωνο συμβίωσης. Ως μη χριστιανός και γενικότερα άθεος δε σχολιάζω καν τη στάση της εκκλησίας(λες και περίμενε κανείς κάτι διαφορετικό από αυτούς!)!
Οσο για τα πολιτικά κόματα,έχουν κάνει ξεκάθαρες τις θέσεις και τις προθέσεις τους τόσα χρόνια που μας κυβερνούν.Αρα ούτε από εκεί περίμενα κάτι.
Για να μην κουράζω,εκεί που θέλω να καταλήξω είναι ότι τη λύση την κρατάμε εμείς στα χέρια μας. Δεν πρέπει και ούτε θα βγάλει κάπου να περιμένουμε τη λύση από απομηχανής θεούς ή από εκπροσώπους στη βουλή.
Υπάρχουμε ως άτομα και μπορούμε να εκπροσωπούμε τον εαυτό μας καλύτερα απ'τον καθένα. Αρα λοιπόν(πλεονασμός?), αυτό που μένει είναι να διεκδικήσουμε οι ίδιοι τα δικαιώματά μας και να πιέσουμε στην πράξη για αυτά άμεσα και καθημερινά και όχι μια φορά στα 4 χρόνια μέσω της ψήφου μας.
Κανένα κόμα και καμία αριστερά(επίσημη ή μη) δεν έδωσε πότέ λύση. Ο αγώνας των μαζών είναι που έφερε αποτελέσματα.
Και κάτι τελευταίο και ελπίζω να μην παρεξηγηθώ.Πιστεύω πως οι gay δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστό κομμάτι της κοινωνίας γιατί αυτό,στην προσπάθειά του να καταπολεμήσει το ρατσισμό γίνεται από μόνο του πιο ρατσιστικό.Αρα διεκδικούμε ίσα δικαιώματα για ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ και όχι ίσα δικαιώματα για "straight και gay","άντρες και γυναίκες".Από πότε οι γυναίκες ή οι gay δεν ανήκουν στην κατηγορία άνθρωποι,αλλά σε άλλες κατηγορίες (όπως "ευάλωτες ομάδες")?
Αυτά τα λίγα είχα να πω :),συγνώμη για το χώρο και το χρόνο που σας έφαγα.
Keep up!

Κώστας είπε...

Γεια σου ανώνυμε. Καλά τα λες, αλλά επειδή τα λες κάπως γενικόλογα, τελικά τι ακριβώς προτείνεις; Προσφυγές πολιτών στη δικαιοσύνη για να περιληφθούν στο σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης; Πορείες; Διοργάνωση ακτιβιστικών δραστηριοτήτων;

Θα είχε ενδιαφέρον να το συγκεκριμενοποιούσες :)

Ανώνυμος είπε...

Χαίρετε!Συγγνώμη για την καθυστέρηση στην απάντησή μου.Αυτό που εννοώ είναι ότι πρέπει να ασκηθεί πίεση στους φορείς που αποφασίζουν για τέτοια θέματα.Σύνδεσμος gay Ελλάδος νομίζω υπάρχει άρα μπορεί να διοργανώσει διαμαρτυρίες προς αυτή την κατεύθυνση. Γενικά έχω στο μυαλό μου κάτι όπως στα Πανεπιστήμια και στα Σωματεία που υπάρχουν αποφάσεις Συνελεύσεων και προσκομίζονται στον κατάλληλο φορέα ως μέσο πίεσης.
Δεν ξέρω πώς μπορεί να γίνει κάτι αντίστοιχο,αλλά θα βοηθούσε νομίζω. Το σημαντικότερο όμως είναι να υπάρχει ενημέρωση της κοινωνίας ώστε να ξεπεραστεί η προκατάληψη(έχει επιτευχθεί σε μεγάλο βαθμό) και να στηρίξουν όλοι,ομοφυλλόφιλοι ή μη, προσπάθειες προς εξίσωση των δικαιωμάτων gay και straight.
Δεν ξέρω αν έγινα πιο ξεκάθαρος,αλλά δεν ξέρω πώς αλλιώς να στο εξηγήσω. Είναι περισσότερο να κάνεις κεκτημένο σου ότι για ότι διεκδικείς πρέπει να αγωνίζεσαι ο ίδιος(με όποιο τρόπο θεωρείς σωστό).
Στη διάθεσή σου για οτιδήποτε.
Συγγνώμη για το χώρο που σου σπαταλάω και ευχαριστώ που φιλοξένησες την άποψή μου στο blog σου.

Κώστας είπε...

Δε θα μπορούσες να γίνεις πιο ξεκάθαρος αυτή τη φορά :)

Συμφωνώ για κινήσεις μέσω οργανώσεων, τις οποίες πρέπει πρώτα εμείς να ενδυναμώσουμε και να στηρίξουμε προκειμένου μετά αυτές στη συνέχεια να ασκήσουν πιέσεις και να διοργανώσουν ακτιβιστικές δράσεις.

Η ενημέρωση, που αναφέρεις, μπορεί να προέρχεται από ποικίλους φορείς. Σχολεία, πανεπιστήμια, τηλεόραση, εφημερίδες, διαφημιστικές καμπάνιες, κυβερνητικές πρωτοβουλίες κτλ, αλλά και ενημέρωση σε ατομικό επίπεδο.

Πχ είναι χρέος μου να κρατάω ενήμερους τους φίλους μου, γκέι ή στρ8, για τα αιτήματα που έχουμε και τις αδικίες που υφιστάμεθα ως ομοφυλόφιλοι.